Niedzielny „Ilustrowany Kuryer Codzienny” przyniósł kolejny artykuł przedstawiający kulisy przyznawanych w Polsce monopoli. Po tekstach o monopolu zapałczanym i emigracyjnym – dla linii „Baltic Line” – przyszła pora na monopol radiowy i tytoniowy. Choć nie znalazło się tam nic, o czym już w naszym cyklu nie pisaliśmy.

System monopolizowania wszystkiego, po to, by monopole te oddawać w ręce uprzywilejowanych klik – to prawdziwe nieszczęście Polski. Weźmy pod uwagę np. sprawę Broadcastingu. Poza Warszawą wszystkie miasta polskie pozbawione są możliwości słuchania za tanie pieniądze radiowych koncertów, wykładów itd. Itd., gdyż rząd postanowił rzecz zmonopolizować, a o dzierżawę monopolu walczą dwie wpływowe kliki. Sprawa więc leży i czeka załatwienia.

Kto płaci koszta tej nowej afery monopolowej? Przemysł radiowy nie może się rozwinąć, co chyba nie jest korzystne ani dla gospodarczego stanu państwa, ani skarbu publicznego, a kultura społeczna pozostaje w tyle za Zachodem. Ładny kwiatuszek! […]

Czwarta już w tym tygodniu audycja obecna na fali 385 metrów emitowana była pod hasłem „Wieczór Polskich Kompozytorów”. Podobnie jak poprzednie koncerty tematyczne finansowana była ze zbiórek Centralnego Komitetu Polskich Zrzeszeń Radiotechnicznych. Rozpoczęła się od słowa wstępnego wygłoszonego przez dyrygenta i kompozytora Ludomira Michała Rogowskiego, później usłyszeć można było kompozycje Władysława Żeleńskiego, Zygmunta Noskowskiego i Henryka Wieniawskiego w wykonaniu śpiewaczek Walentyny Walewskiej i Heleny Rynas oraz skrzypka Tomasza Smugi.

Powróćmy do publikowanej w „Radio-Amatorze” listy darczyńców. W maju wspominaliśmy, że wśród firm radiotechnicznych finansujących stację PTR znalazły się Polskie Zakłady Radjotechniczne, Radio, Tel-Radio, Natawis, Ericcson i Siemens. Z czasem niektóre z nich postanowiły się wycofać. Zerknijmy jakie podmioty z szeroko pojętej branży znajdowały się na listach publikowanych w lipcu i sierpniu… oraz – na podstawie publikowanych reklam – czym zajmowała się owa szeroko pojęta branża.

• - Bracia Bergman, Żórawia 33 (5/-) – kable, materiały instalacyjne, miedź elektrolityczna, druty, szyny, liny, kable, przewody, uszczelnienia, węże, płyty gumowe, pasy skórzane, żarówki, motory, opony, wyciągi, dźwigi, łańcuchy, samochody Ansaldo, Chevrolet, Oakland,
• - E. Kühn i s-ka, ul. Marszałkowska 71 (100/100) – biuro instalacyjne i składy elektrotechniczne, budowa elektrowni, instalacje światła, siły, telefonów i sygnalizacji, dostawa maszyn, aparatów, artykułów elektrotechnicznych, radioaparaty i części składowe, żyrandole, żarówki, armatura,
• - Energos, Elektoralna 14 (-/200) – baterie anodowe i do żarzenia wszelkich typów, najlepsze marki, fabryka elementów (ogniw) galwanicznych,
• - Hencil, Żelazna 67 (50/-) – wytwórnia ogniw galwanicznych, sygnalizacja elektryczna,
• - Malicki i Kawiński, Chmielna 9 (100/150) – megafony, radjoaparaty i części składowe, aparaty naukowe, przyrządy pomiarowe, materjały elektrotechniczne, silniki wiatrowe do elektrycznego oświetlenia, urządzenia instytutów przyrodniczych z zakresu foto-elektro-hydroterapji, aparaty automatyczne do hydroterapji własnego systemu, wytwórnia aparatów precyzyjnych…
• Ta ostatnia spółka padła ofiarą chyba pierwszej w branży radiowej, zainicjowanej przez „Radio-Amatora” akcji mającej na celu społeczne wykluczenie. W lipcu 1925 roku pismo Stanisława Odyńca donosiło:

Pomimo kilkakrotnych wizyt i przedłożeń delegatów Zrzeszenia stanowczo odmówiła zadeklarowania choćby minimalnej składki na rzecz prowadzenia stacji.

Po miesiącu ukazało się „wyjaśnienie” stwierdzające, że delegaci Zrzeszenia jednak źle zrozumieli odpowiedź i w rzeczywistości nie była to odmowa… Firma miała uzależniać wsparcie od możliwości nadawania własnych koncertów… Takiego porozumienia nie udało się osiągnąć, ostatecznie jednak i tak dołączyła do podmiotów wspierających.

Ciąg dalszy zestawienia jutro.

Ilustracja tytułowa: Walentyna Walewska i Helena Rymas

Źródło ilustracji tytułowej: Narodowe Archiwum Cyfrowe, „Nowości Illustrowane” 8/1924