Finansowany przez PTR koncert, który w sobotni wieczór – 18 lipca 1925 roku – nadano na fali 385 metrów był trzecim koncertem w ciągu jednego tygodnia… a zgodnie z zapowiedziami słuchaczy czekał jeszcze jeden, niedzielny, zorganizowany dzięki składkom. W programie dwugodzinnej audycji znalazł się występ Tria Kmita – wraz z solowymi popisami pianistki Marii Pohlowej, wiolonczelisty Michała Borzakowskiego oraz duetem skrzypaczki Lidii Kmitowej i Marii Pohlowej – a także śpiew Mieczysława Saleckiego. Wykonano utwory m.in. Bacha, Pergolesiego, Griega i Leoncavalla.

Wyobraźmy sobie teraz słuchacza, który bardzo chciał usłyszeć jeden z powyższych występów, ale nie zdążył na czas dotrzeć przed odbiornik… Na ówczesny moment – nie były to wszak czasy podcastów – sprawa była totalnie przegrana… Ludzie jednak i wówczas mieli wyobraźnię, która nie bez przyczyny nazywana bywa matką wynalazku… Prawdopodobnie jeden z takich słuchaczy postanowił swoją futurystyczną, jak na rok 1925, wizją podzielić się z czytelnikami „Dziennika Wileńskiego”. 15 lipca tytuł ten powrócił do poruszanej już na naszych łamach na przełomie maja i czerwca kwestii nagrywania dźwięku na taśmę stalową. Opisując wynalazek wzorowany na telegrafonie inżyniera Valdemara Poulsena z roku 1898 autor poszedł krok dalej niż wynalazca…

Mam np. doskonały odbiornik radjofoniczny, program zapowiada o 20-tej godzinie koncert skrzypcowy Hubermana z Genewy. Niestety nie mogę go słuchać, bo zajęcia wzywają na ten czas lub może wyjadę. Nastawiam radjofon na falę genewskiego „Broadcastingu”, łączę z magnetofonem i reguluję obrót walca. O g. 20 cała audycja przechodzi z anteny i odbiornik w pulsowaniu elektromagnetycznem i utrwala się na wstędze. Przybywszy do domu możemy słuchać koncertu Hubermana, który tydzień temu słuchało audytorjum genewskie bezpośrednio z instrumentu wirtuoza.

I można na tem tle rozwijać mnóstwo możliwości, zastosowania, nie tylko dla melomanów, ale w tysiącznych sprawach codziennych, materialnych…

Na możliwość programowania nagrań w domu musieliśmy jednak czekać dobrych kilkadziesiąt lat… a i częściej rozwiązanie to dotyczyło telewizji niż radia.

Zanim przejdziemy do obiecanej listy z „Radio-Amatora”, zajrzyjmy jeszcze do sobotniej „Polski Zbrojnej”. Dziennik ten donosi o nowej gałęzi wiedzy stworzonej w Ameryce – nazwanej żartobliwie mikrofonologią…

Jest to nowy dział nauki, który uczy jak należy mówić, grać lub śpiewać, aby móc przez radjo jaknajlepiej być słyszalnym. I tak bas oddziałuje na mikrofon bardzo słabo i należy go umieszczać jaknajbliżej mikrofonu, przeciwnie jak w wypadkach zwykłych. Instrumenty dęte muszą być odsunięte na plan dalszy, gdyż inaczej zagłuszyłyby instrumenty smyczkowe. W ogóle doświadczeń z mikrofonologji mamy już dzisiaj bardzo dużo i zostały one zebrane w całość.

Dziś – stety czy niestety – część tej pracy wykonują procesory dźwięku…

Tymczasem – zgodnie z zapowiedziami – przed niedzielną audycją powróćmy do prezentacji uczestników akcji finansowania działalności próbnej stacji PTR. Pisaliśmy już o kobietach, teraz słów kilka o (różnego rodzaju) organizacjach:

• - Klub przy Gimnazjum im. Władysława IV z Warszawy (5/10/-/-/-) – to jedna z najstarszych szkół w Warszawie. Choć formalnie rozpoczęła działalność w roku 1915 jako Polskie Gimnazjum Filologiczne im. Władysława IV, to jego korzenie sięgają roku 1885, kiedy na Pradze rozpoczęło działalność carskie Gimnazjum Polskie z rosyjskim językiem nauczania,
• - Państwowa Szkoła Budownictwa z Warszawy (-/-/-/10/-),
• - Radjo-Klub Pracowników PKO z Warszawy (3/-/-/-/-),
• - Seminarium Nauczycielskie z Suwałk (3/-/-/-/-),
• - Szkoła im. Mikołaja Reja z Warszawy (5/-/-/-/-) – ta placówka założona została w roku 1906 na wniosek ewangelicko-augsburskiego księdza Juliana Machlejda. Od 1924 roku ma prawa szkoły państwowej.
• - Związek Mariawitów z Leszna pod Błoniami (-/-/3/-/-) – burzliwe dzieje leszczyńskich mariawitów również sięgają roku 1906, kiedy papież Pius X zdecydował o nałożeniu ekskomuniki na organizatorów ruchu zrodzonego w nieodległym Płocku… Na wydarzenia globalne w Lesznie nałożyły się lokalne – konflikt wiernych z proboszczem. Gdy ten przed Wielkanocą na własną prośbę opuścił parafię, powrócił tam suspendowany wikariusz-mariawita i przejął świątynię. W niedzielę po Wielkanocy księża i wierni z sąsiednich parafii zorganizowali wyprawę misyjną z zamiarem odzyskania kościoła. Procesja została ostrzelana przez mariawitów, w wyniku czego czterech kapłanów katolickich odniosło rany postrzałowe, kilkudziesięciu wiernych zostało rannych, a kilka osób zmarło. Sprawa miała swój finał w sądzie. Mariawici nie chcieli podporządkować się wyrokowi i do jego wykonania wykorzystane zostało wojsko, które otoczyło kościół i jedynie wypuszczało zgromadzone w nim osoby. Oblężenie trwało kilka dni. Ostatecznie leszczyńscy mariawici wznieśli własny kościół.

Ilustracja tytułowa: Ewolucja urządzeń nagrywających dźwięk na drucie

Źródło ilustracji tytułowej: Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/File:Telegraphone_wire_recorder_1922.jpg, https://en.wikipedia.org/wiki/File:Blattnerphone_recorder_1937.jpg)