W poniedziałek, 28 września 1925 roku, poprzez należącą do Wyższej Szkoły Poczt i Telegrafów francuską średniofalową stację Paris PTT nadany został pierwszy z serii – jak wskazywała nadana dzień później depesza PAT – odczytów o Polsce. O naszej polityce opowiadał polski chargé d’affaires we Francji Aleksander Szembek.

Mówca wskazywał w zwięzłych słowach tysiącom niewidocznych słuchaczy dlaczego Polska, dzięki swej sytuacji, jest podstawą równowagi i pokoju w Europie. Wszelkie niebezpieczeństwo grożące nad Wisłą jest niebezpieczeństwem zagrażającym nad Renem. Polska, dobrze zorganizowana, może się bronić, przywiązana jest jednakże szczerze przedewszystkiem do zasady Ligi Narodów. Aby jednak współpraca Polski służyła skutecznie sprawie bezpieczeństwa Polska winna mieć czynną rolę na terenie międzynarodowym.

Po wykładzie na fali 458 metrów można było usłyszeć utwory polskich kompozytorów w wykonaniu muzyków teatru narodowego Opéra-Comique. Zaprezentowano „Legendę” Henryka Wieniawskiego, „Etiudę E-dur op. 10 nr 3 »Tristesse«” Fryderyka Chopina, „Melodię” Henryka Pachulskiego i „Prządkę” Stanisława Moniuszki. W ramach wieczornego koncertu nadano też utwory Schuberta, Durpaca, Mendelssohna, Widora czy Rimskiego-Korsakowa.

A skoro już jesteśmy przy radiu poza granicami Polski, zajrzyjmy do zestawienia opublikowanego trzy dni wcześniej przez „Kurjer Polski”.

Rozwój radja i radjofonji zagranicą sięga już dzisiaj cyfr imponujących. Na czele kroczą Stany Zjednoczone. W r. 1924 liczono w Stanach 3 000 fabrykantów kompletnych stacji iskrowych, aparatów i części składowych, 1 900 wielkich biur sprzedaży, 20 000 agentów i komiwojażerów w tej gałęzi. Liczba czynnych aparatów odbiorczych wynosiła przy końcu r. 1924 przeszło 4 000 000. Stacyj broadcastingu istniało 550, z tej zaś liczby 70 stacyj należy zaliczyć do rzędu wysyłających fale poza Amerykę. Odpowiednio do wzrostu radja przedstawiają się też i cyfry obrotów w tej dziedzinie obliczają je na 300 milj. Dolarów za rok 1924. Prasa w Stanach Zjednoczonych okazuje duże zainteresowanie dla spraw radj: 1 000 zgórą pism codziennych podaje międzynarodowe programy stacyj iskrowych, 30 revues specjalnych informuje fachowców i ogół.

W Anglji radjo jest scentralizowane. British Broadcasting C-y posiada monopol budowy I eksploatacji stacyj iskrowych. Liczba aparatów odbiorczych czynnych wynosi obecnie z górą 1 i pół miljona. Dziewięć dużych stacyj nadawczych, wielka stacja w Daventry oraz 10 stacyj lokalnych obsługuje wyspy W. Brytanji.

W Niemczech budowa i eksploatacja stacyj iskrowych pozostawiona została inicjatywie prywatnej. W chwili obecnej funkcjonuje w Niemczech około pół miljona aparatów odbiorczych, a przybywa ich przeciętnie po 2 000 tygodniowo.

Przypomnijmy, według danych „Rzeczpospolitej” w Polsce przez cały sierpień 1925 roku przybyły 164 zarejestrowane odbiorniki. Na zakończenie powróćmy za Ocean. „Kurjer Poznański” donosił:

Odbiorniki radjofoniczne jesiennego sezonu w Ameryce przynoszą szereg nowych cech, nie wyłączając nawet i zewnętrznego wyglądu. Stary typ odbiornika z masą zewnętrznych urządzeń regulujących znika stopniowo z rynku. Nowy typ przy najbardziej skomplikowanej budowie wewnętrznej na zewnątrz przedstawia pięknie wykonany mahoniowy sprzęt o najrozmaitszej postaci i niezwykle prostem strojeniu. Jedną najwyżej dwie dźwignie wielkie i wygodne ustawiają się na określoną podziałkę lub nawet nazwę stacji, poczem reguluje się tylko siłę odbioru. Baterje i głośnik często znajdują się wewnątrz aparatu, pozostaje przyłączyć tylko antenę i ziemię, o ile takowe nie są zastąpione przez antenę ramową, wbudowaną w samym aparacie. Lepsze typy tego rodzaju odbiorników jak naprzykład Ultradyna L-3 Lacault’a dają silny i zupełnie czysty odbiór na odległość 3 do 5 tysięcy kilometrów.

Ilustracja tytułowa: Aleksander Szembek

Źródło ilustracji tytułowej: Narodowe Archiwum Cyfrowe