We wtorek, 27 października 1925 roku, „Kurjer Poznański” podsumowywał pierwsze tygodnie działalności eksperymentalnej stacji 17 ZFWL. W artykule znalazł się szereg szczegółów, które w przytaczanych przez nas wcześniej tekstach „Dziennika Poznańskiego” nie były przekazywane. Stanowi on też inny punkt widzenia na emisję, w którą zaangażowany był konkurencyjny tytuł.

Stowarzyszenie Radjotechn. Polskich, Oddział w Poznaniu od kilku tygodni robi doświadczenie z nadawaniem radjotelefonicznem. Stacja próbna występuje pod nazwą 17 ZFWL (skrót oznacza: Zakład Fizyki Wydziału Lekarskiego – w którym stacja się mieści). Organizatorem i konstruktorem stacji jest z ramienia Stowarzyszenia p. Kozłowski. Stacja nadaje na długości fali 200-250 mtr. przy energji 0,5-2,5 watta. Uruchomienie stacji zawdzięczamy także ofiarności p. Pentkowskiego, obywatela ziemskiego oraz współpracy p. Chrzanowskiego.

Stacja ma cel wyłącznie naukowy i przez nadawanie telefonji badane są wyłącznie nowe konstrukcje własnego pomysłu. Dotychczas wykonywane były próby nadawania mowy, gry na skrzypcach, mandolinie, śpiewu i gry gramofonowej. Produkcje tracą wiele z powodu braku odpowiednio urządzonego Studjum, co wywołuje częściowo zniekształcenie produkcyj muzykalnych.

W obecnym stanie stacja może być słyszalną na trzylampowy odbiornik w odległości 50 km. Dla oceny doświadczeń bardzo ważne są spostrzeżenia zamiejscowych pp. radjoamatorów. Wobec tego Stowarzyszenie uprasza wszystkich miłośników radjo o łaskawe informowanie Stowarzyszenia o słyszalności stacji, jak również i czystości głosu jaknajprędzej po każdej próbie. Próby zazwyczaj odbywają się w niedzielę o godz. 9 wieczorem. Korespondencję prosimy kierować do Stowarzyszenia Radjot. Polskich, Oddział Poznański – ul. Słowackiego 4-6.

Podanie adresu do przesyłania raportów o słyszalności sugeruje, że próby emisji po wymianie anteny zostały wznowione… To, że poproszono o przesyłanie listów do stowarzyszenia, a nie – jak wcześniej – do „Dziennika Poznańskiego”, specjalnie nie musi dziwić. Bo jak czytelnicy „Kurjera” mieliby pisać do redakcji „Dziennika”… Pytanie tylko z jakiego powodu o nowych testach nie pisał rzeczony „Dziennik”? Koniec współpracy? Czy może jednak żadnego wznowienia nie było? Na tę drugą opcję wskazuje artykuł opublikowany w rzeczonym „Dzienniku Poznańskim” kilka miesięcy później. Przybliżając historię stacji autor wspominał o dwóch seriach prób – jesiennej z października 1925 roku oraz drugiej, przeprowadzonej po wymianie anteny, z przełomu stycznia i lutego 1926 roku. Potwierdzać to może jedyna odnaleziona przez nas wzmianka o 17 ZFWL z okresu pomiędzy listopadem a styczniem. W połowie grudnia poznański „Postęp” w „Kronice” odnotował wykład Leona Kozłowskiego o tytule „O radiofonicznych stacjach nadawczych z demonstracją próbnej stacji nadawczej”. Nawet jeśli podczas prezentacji uruchomiono nadajnik podłączony do zainstalowanej na zewnątrz anteny, to raczej nie przekazywano audycji na wzór tych z października…

Na zakończenie zerknijmy jakiego typu doświadczenia w eterze prowadziła szkolna stacja w Paryżu, o której pisaliśmy już przy okazji wystąpień na temat Polski. Donosił o tym „Dziennik Poznański”:

Ecole Superieure des Postes et Telegraphes w Paryżu robi obecnie próby przejmowania i dalszego wysyłania programów innych, przedewszystkiem zagranicznych stacji. Pierwsza próba odbyła się dnia 18 września, gdzie wysyłano części programów Aberdeen, Londynu i Birmingham przez stację w Toulouse. Przejęte programy przesyłano linjami lądowemi z Anglji do Paryża do studio stacji nadawczej Ecole Superieure, a stąd znów linją lądową do stacji Poczt i Telegrafów w Toulouse. Tam wysyłano je na fali 310 metrów. Dla przekazywania programów z Anglji do Francji użyto linji lądowych, ponieważ doświadczenie wykazało, że w ten sposób otrzymuje się znacznie lepsze wyniki, jak przy przekazywaniu radjotelefonicznym. Wyniki tych prób były najzupełniej zadawalające.

Ilustracja tytułowa: Stacja nadawcza Paris PTT

Źródło ilustracji tytułowej: radiotsf.fr (https://www.radiotsf.fr/il-y-a-cent-ans-les-ptt-lancent-leur-station-parisienne-avec-du-materiel-americain/)