Koniec roku 1925 przyniósł dwie smutne dla polskiej literatury wiadomości. 20 listopada w wieku 61 lat zmarł Stefan Żeromski, a 5 grudnia o trzy lata młodszy laureat nagrody Nobla, Władysław Reymont. Dziś trudno sobie wyobrazić, że od momentu śmierci pierwszego z nich do emisji „audycji specjalnej” w najszybszym wówczas medium, jakim technicznie rzecz ujmując było radio, upłynęło… szesnaście dni! To właśnie 6 grudnia o godzinie osiemnastej nadana została akademia poświęcona Żeromskiemu. W jej trakcie wystąpili poeta i prozaik Emil Zegadłowicz, późniejszy kierownik uruchomionego w roku 1927 Radja Poznańskiego, któremu Polskie Radjo udzieliło subkoncesji, aktor Teatru Narodowego Stefan Jaracz, aktorka i założycielka Teatru Rybałt Stanisława Wysocka-Stanisławska oraz aktorka Mira Odrowąż-Łaniewska. „Radjofon Polski” odnotowywał:

Emil Zegadłowicz w słowach natchnionych, a przesiągniętych wielkim bólem żegnał Tego, który odejściem swem nas osierocił, a Duch którego śród nas żyje i żyć będzie wiecznie, w księgach zapisany.

Poza tym odczytano fragmenty „Popiołów” i „Dumy o hetmanie”, a także wiersz Włodzimierza Słobodnika „Na śmierć Żeromskiego”. Co istotne, nie nastąpiła tu pomyłka i nie chodzi o utwór o tym samym tytule napisany przez również publikującego w „Skamandrze” Antoniego Słonimskiego. Wiersz Włodzimierza Słobodnika ukazał się 23 listopada w „Robotniku”:

Niema śmierci dla Ciebie. Jest wieczyste życie,

Mocarzu, zwalczający śmierć potęgą słowa!

Grzmi miarowo w Twych księgach serca Twego bicie,

Szumi, szumi skrzydłami młodość w nich majowa!

Przyszła śmierć. Pomyślała: „Oto słaby człowiek.

Upadnę Nań, jak wicher burzą rozkoleban.

Zedrę życie, słoneczne życie z Jego powiek,

Położę się na oczy – jako czarny heban”.

Nie wiedziała, że życia Twego nie pomniejszy,

Że jesteś wiecznem życiem, jesteś wiecznym bytem.

Ponad śnieg jesteś bielszy, ponad śmierć mocniejszy,

Strzelistej wieży bożej promienistym szczytem.

Z okazji tej audycji firma PTR zainstalowała w mieszkaniu wdowy po pisarzu radioodbiornik. Co warto odnotować, w prasowych zapowiedziach tej audycji podawano już nową długość fali – 380 metrów. Dla statystyk dodajmy jeszcze, że audycja poświęcona Reymontowi nadana została dopiero 28 lutego 1926 roku!

Wróćmy jednak do 6 grudnia 1925 roku. Tego dnia po raz pierwszy polski radioamator – Tadeusz Heffman (TPAX) z Sosnowca – nawiązał potwierdzoną kartą QSL łączność z zagraniczną, konkretnie holenderską stacją N0PM. Dzień ten uznaje się za moment narodzin polskiego krótkofalarstwa.

Również tego swoje dwudzieste drugie urodziny obchodziła jedna z młodszych artystek występujących przed mikrofonem stacji PTR – śpiewająca sopranem Maryla Karwowska, a właściwie Maria Józefa Olszewska. Urodziła się w Warszawie, była córką Juliana – przemysłowca – i Marii z Wilczków. Debiutowała w marcu 1925 roku w „Fauście” na deskach Teatru Wielkiego w stolicy. Występowała w operach i operetkach, również przed radiowym mikrofonem (1930, 1931). Podczas okupacji niemieckiej występowała w jawnym Teatrze Miasta Warszawy za co po wojnie została ukarana trzymiesięcznym zawieszeniem. Jak odnotowuje „Encyklopedia Teatru Polskiego”, latem 1967 roku wyleciała do Ameryki. Zmarła 12 października 1967 roku na lotnisku w Chicago, w drodze powrotnej do kraju.

Na zakończenie powróćmy do listy osób wspierających stację PTR w najtrudniejszych chwilach.

• - Kazimierz Wiszowaty z Warszawy (-/-/-/10/-) – późniejszy członek zarządu i dyrektor fabryki amunicji Pocisk,
• - Feliks Wiślicki z Warszawy (-/-/-/5/-) – chemik, ojciec polskiego sztucznego jedwabiu,
• - Józef Wiśniewski z Warszawy (-/-/-/15/-),
• - Juljan Witenberg z Warszawy (-/-/-/4/-),
• - Aleksander Wojnar z Warszawy (5/-/-/10/-) – pracownik Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, odnotowany dwa razy,
• - Zygmunt Woycicki z Warszawy (-/-/-/5/-).

Ilustracja tytułowa: Pośmiertne zdjęcie Stefana Żeromskiego

Źródło ilustracji tytułowej: „Tygodnik Ilustrowany” 49/1925