RadioPolska.pl - Jeszcze więcej radia!

Jeszcze więcej radia!
Ilustracja tytułowa dla dnia: 27.12.1925. Fragment okładki „Betleem Polskiego”. Źródło: Lucjan Rydel „Betleem Polskie”, Kraków 1906

W roku 1925 27 grudnia przypadał w niedzielę. Była to zatem niejako naturalna kontynuacja okresu świątecznego – w każdym razie taki wniosek można wysnuć śledząc program Warszawskiej Stacji Radjofonicznej. Dopiero wówczas na antenie pojawiły się treści o charakterze religijnym, a konkretnie drugie w historii polskiej radiofonii słuchowisko – „Betlejem Polskie” (wówczas pisane jako Betleem) Lucjana Rydla. Był to utwór nawiązujący formą do krakowskich jasełek mający jednocześnie drugie, patriotyczne dno… I tym razem wszystko odbywało się na żywo przed mikrofonem w studiu przy Narbutta 29. Tak zapowiadał to wydarzenie Alojzy Kaszyn na łamach „Radjofonu Polskiego”:

Jako drugą z kolei sztukę teatralną postanowiliśmy wystawić popularną szopkę Rydlowską. Sztuka ta ma wprost nadzwyczajne walory, jako widowisko słuchowe. Pomijając nawet fakt, że w szopce tej więcej się śpiewa niż mówi, co ogromnie podnosi jej wartość radjofoniczną, podkreślić należy, że każda z występujących w szopce postaci jest tak bardzo plastyczna, że wywołuje łatwo obraz wzrokowy w słuchaczu.

Dopomaga temu również ogromnie fakt, iż zarówno szopka jak i jej postacie są doskonale wszystkim znane. Taki Herod z szopki albo djabeł, Twardowski, czy też Matka Boska rysują się w naszej wyobraźni jako pojęcia zupełnie określone, wywołując skojarzone ze sobą wyobrażenia.

Melodje ogólnie znanych kolend dają akcji tak bardzo specyficzne tło dźwiękowe, że łatwo przenosimy się wyobraźnią w czasy naszego dzieciństwa, kiedy świat bajki i legendy był naszym światem prawdziwym.

Opracowując szopkę na radjofon musieliśmy poczynić w niej dosyć wielkie zmiany, sądzimy jednak, że na tem zyskał całokształt obrazu, gdyż akcja zwarła się należycie i myśl przewodnia oraz fabuła uwypukliły się należycie. Zwartość akcji pozwoliła skreślić prawie zupełnie wszelkie objaśnienia – czytanie których wpływa zazwyczaj nurząco na słuchaczy. Dążyliśmy do tego, żeby tekst był wystarczającym wskaźnikiem miejsca akcji i odgrywających się tam zdarzeń.

Specjalną uwagę zwróciliśmy na rolę chórów w widowisku. Przy życzliwej pomocy prof. Stanisława Kazury udało się nam nadać chórowi charakter czynnika ogromnie sprężystego, wyrażającego w sposób artystyczny wszystkie potrzebne nastroje, wynikające z akcji sztuki.

A już po emisji tenże sam „Radjofon Polski” piórem autora podpisującego się Lul podsumowywał tak:

Nadane dnia 27.XII „Betleem Polskie” Lucjana Rydla w specjalnem opracowaniu na Radjofon p. Alojzego Kaszyna było nową wielką zdobyczą naszej radjofonji na drodze do stworzenia „widowiska słuchowego”. Znacznie lepiej tym razem brzmiące chóry, pozostając pod sprężystą batutą profesora Stanisława Kazury, stanowiły znakomite podłoże dla uwydatnienia akcji. Widowisko, które trwało summa summarum godzinę i pięć minut wywarło jaknajlepsze wrażenie na słuchaczach. Liczne głosy uznania oraz entuzjastyczne wręcz pochwały listowne otrzymane przez kierownictwo artystyczne stacji dowodzą, iż wysiłki jego nie idą na marne. Niektórzy korespondenci twierdzą, iż słuchanie sztuki wywoływało u nich wrażenia wzrokowe, tak, że oni czuli się w teatrze – i to nie w teatrze kinkietów i kulis, lecz w cudownym teatrze stworzonym w ich wyobraźni.

Co warto odnotować, w obsadzie nie znalazły się nazwiska z pierwszych stron gazet. Solistami byli członkowie Polskiej Kapeli Ludowej Stanisława Kazury, a więc studenci Konserwatorium Muzycznego. Tylko o nielicznych z nich można znaleźć dziś jakieś informacje… jak np. o Zygmuncie Cieśluku z Łomży, jednocześnie studencie Politechniki czy Halinie Jurkiewiczównie z klasy obchodzącej tego dnia swoje pięćdziesiąte urodziny prof. Marii Trąmpczyńskiej.

Program na niedzielę, 27 grudnia 1925 roku (Warszawa)

Godzina 18:00-20:00 / Fala 380 metrów

Lucjan Rydel: Betleem Polskie, akt I (opracowanie Alojzy Kaszyn)
Zofia Żydanowiczówna [Maciek], Halina Jurkiewiczówna [Anioł], Alfred Długopolski [Stach], Piotr Olbrycht [Bartek], Maria Dubowik [Szymek], Zygmunt Cieśluk [Walek], Janina Gillowa [Wojtek], Idalia Sekulska [Jasiek], Aleksander Stankiewicz [Jędrek-Mędrek], Józef Łysak [Żyd], Chór Polskiej Kapeli Ludowej pod kierownictwem prof. Stanisława Kazury*

* – pełna obsada w „Radjofonie Polskim” z 25.12.1925

„Radjofon Polski” (11.12.1925), „Kurjer Polski” (24.12.1925), „Kurjer Warszawski” (24.12.1925), „Rzeczpospolita” (24.12.1925), „Gazeta Poranna Warszawska” (27.12.1925), „Radjofon Polski” (25.12.1925), „Radjofon Polski” (31.12.1925)

Lucjan Rydel: Betleem Polskie, akt II (opracowanie Alojzy Kaszyn)
Alojzy Kaszyn [Herod], Piotr Olbrycht [Kanclerz, Bartos, Pan Twardowski], Alfred Długopolski [Arcykapłan], Stanisław Balcerzak [Szatan], Halina Czerniawska [Herodjada-Królowa], Zofia Żydanowiczówna [Matka I], Halina Jurkiewiczówna [Matka II], Janina Gillowa [Matka III], Maria Dubowik [Matka IV], Zygmunt Cieśluk [Śmierć, Dziadek], Józef Łysak [Żyd], Chór Polskiej Kapeli Ludowej pod kierownictwem prof. Stanisława Kazury*

* – pełna obsada w „Radjofonie Polskim” z 25.12.1925

„Radjofon Polski” (11.12.1925), „Kurjer Polski” (24.12.1925), „Kurjer Warszawski” (24.12.1925), „Rzeczpospolita” (24.12.1925), „Gazeta Poranna Warszawska” (27.12.1925), „Radjofon Polski” (25.12.1925), „Radjofon Polski” (31.12.1925)

Lucjan Rydel: Betleem Polskie, akt III (opracowanie Alojzy Kaszyn)
Alojzy Kaszyn [Kazimierz Wielki], Piotr Olbrycht [Jagiełło, Powstaniec z 1863 roku], Stanisław Balcerzak [Sobieski, Ułan z 1831 roku], Józef Łysak [Husarz skrzydlaty], Aleksander Stankiewicz [Konfederat Barski], Zygmunt Cieśluk [Kosynier], Alfred Długopolski [Legionista], Halina Czerniawska [Matka Boska], Chór Polskiej Kapeli Ludowej pod kierownictwem prof. Stanisława Kazury*

* – pełna obsada w „Radjofonie Polskim” z 25.12.1925

„Radjofon Polski” (11.12.1925), „Kurjer Polski” (24.12.1925), „Kurjer Warszawski” (24.12.1925), „Rzeczpospolita” (24.12.1925), „Gazeta Poranna Warszawska” (27.12.1925), „Radjofon Polski” (25.12.1925), „Radjofon Polski” (31.12.1925)

Ilustracja tytułowa: Fragment okładki „Betleem Polskiego”

Źródło ilustracji tytułowej: Lucjan Rydel „Betleem Polskie”, Kraków 1906

Comments

There are no comments

Post a comment