We wtorek, 29 grudnia 1925 roku, w studiu Warszawskiej Stacji Radjofonicznej ponownie pojawił się pewien niepierwszej młodości kompozytor, którego obecność nie była zapowiadana wcześniej. W tym przypadku trudno jednak mówić – jak wczoraj – o nadprogramie, ponieważ jego rola ograniczyła się do akompaniowania skrzypkowi podczas wykonania przewidzianego w programie utworu. Choć pewna niezapowiedziana kompozycja tego dnia też się pojawiła… Było to Scherzo h-moll Fryderyka Chopina. A tak po emisji audycję w „Radjofonie Polskim” zachwalał Lul, który – sądząc po zapisie owego nadprogramowego utworu – nie był za pan brat z muzyką:

Dzień 29.XII, poświęcony muzyce polskiej, należy zaliczyć do jednego z najwięcej udanych wieczorów naszej stacji. Kierownictwu stacji udało się pozyskać na ten koncert najwybitniejszych artystów polskich – z chlubą muzyków naszych, sędziwym Aleksandrem Michałowskim na czele. Odegrane przez niego utwory Chopina, ze Scherzem H-mol na zakończenie, wywarły wrażenie niezatarte na słuchaczach, którzy śpieszyli telefonicznie wyrazić swój zachwyt nad grą mistrza.

Godnie sekundowała znakomitemu artyście p. Stanisława Argasińska, cudny głos której jakgdyby przezwyciężał przeszkody mechaniczne i bezpośrednio wdrażał się z urokiem nieprzepartym do uszu słuchaczy.

Dobrze nam znany ze swych kwartetów prof. Bronisław Lewenstein zaprezentował się nam tym razem jako solista. Swem subtelnem, wysoce artystycznem wykonaniem nokturnów Chopina, a następnie po raz pierwszy odegraną kołysanką mistrza Aleksandra Michałowskiego podbił wybitny ten artysta na zawsze serca słuchaczy.

Do uświetnienia wieczoru przyczynił się p. Stefan Bereza, utalentowany kompozytor, który również zaakompanjował prof. Lewensteinowi do własnej „Kołysanki”.

Harmonijnie i artystycznie ułożony program, jak i świetne wykonanie mogą służyć za wzór koncertów radjofonicznych.

Aleksander Michałowski w momencie nadawania tej audycji miał 74 i pół roku… i nie był to jego ostatni występ przed radiowym mikrofonem. Bronisław Lewenstein miał ukończone 39 lat, a Stanisława Argasińska i owy niezapowiedziany w prasie kompozytor – Stefan Bereza – po 37. A skoro i on – jak Aleksander Połtawski – nie doczekał się swojego miejsca w Wikipedii, to poświęćmy mu kilka linijek… Jak podaje „Słownik biograficzny Południowego Podlasia i Wschodniego Mazowsza”, urodził się w Siedlcach 9 marca 1888 roku. Był synem tamtejszego adwokata Stanisława Berezy i Walentyny z Boguckich. Po ukończeniu gimnazjum w rodzinnym mieście udał się na studia do Moskwy. Ukończył tam wydział prawa i konserwatorium muzyczne. W latach 1915-1917 był profesorem konserwatorium w Charkowie. Po powrocie do Polski pracował dla Państwa jako naczelnik wydziału w Komisariacie Rządu. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W pierwszej połowie lat dwudziestych XX wieku otworzył w Warszawie własną praktykę adwokacką, pełnił też funkcję sekretarza komitetu Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. W roku 1936 przeniósł się do Gdyni, gdzie pracował jako notariusz. Tam też aktywnie włączył się w życie muzyczne. Niebawem po wkroczeniu Niemców do Polski – 11 września 1939 roku – został zamordowany, jako przedstawiciel polskiej inteligencji. Jest jedną z ofiar zbrodni w lasach piaśnickich koło Wejherowa.

Na zakończenie zajrzyjmy jeszcze do łódzkiej „Ilustrowanej Republiki”, która w wydaniu z wtorku, 29 grudnia 1925 roku, opisała pewien eksperyment holenderskich naukowców.

Ekspedycja holenderska zabrała ze sobą do niezbadanych okolic Afryki aparat odbiorczy z głośnikiem. Zulusi, kiedy usłyszeli dźwięki mowy i muzyki wychodzące z „czarnej gęby”, uciekli w popłochu. Nazajutrz, kiedy ekspedycja wyruszyła dalej zabierając ze sobą „mówiące bóstwo”, wzniesiono na miejscu gdzie stał głośnik ołtarz i zaczęto przed nim składać ofiary nowemu bożkowi.

Ilustracja tytułowa: Stefan Bereza

Źródło ilustracji tytułowej: Archiwum Państwowe w Siedlcach (https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/29641966)