Pisaliśmy już niejednokrotnie, że dźwiękowe zapisy audycji emitowanych przez stację PTR nie istnieją, bowiem sprzęt pozwalający na nagrywanie w studiach radiowych w Polsce pojawił się znacznie później. Dlatego – jako swego rodzaju namiastkę – staramy się w naszym cyklu przywoływać każdy ślad po tamtych audycjach zachowany w formie pisanej. Tak będzie też dziś. W piątek, 22 stycznia 1926 roku, przed mikrofonem warszawskiej stacji tymczasowej wystąpił redaktor „Wiadomości Muzycznych” Edward Wrocki. Jego odczyt pod hasłem „Umuzykalnienie a czytelnictwo” opublikował styczniowy numer macierzystego czasopisma.

Hasłem wychowawców społeczeństwa jest dziś jego umuzykalnienie, należycie rozumiane już w starożytności. Na wszelkie sposoby prowadzi się obecnie akcję w tym kierunku, nietylko wśród podrastającego pokolenia przyszłych obywateli kraju, lecz i wśród starszej generacji, dla której, z różnych przyczyn, sala koncertowa i widzowie opery w ostatnich czasach jakby przestały istnieć.

Obserwujemy sytuację, która każdego powinna przejąć trwogą o losy naszej kultury muzycznej i polskiej duszy. Wśród przyczyn na naczelne miejsce należy postawić zanik czytelnictwa muzycznego. Musimy rychło zaradzić złemu przez usilne propagowanie czytelnictwa, bowiem ono najwięcej może władne jest zainteresować człowieka muzyką i stopniowo wprowadzić go w jej ponętne tajniki, nieraz tak skomplikowane, zawiłe…

Jaką winna być lektura? Czytelnikowi polskiemu należy nieść słowo ze źródła polskiego uczucia, myśli twórczości, odzwierciedlić w niem przedewszystkiem zbożną pracę na ojczystym zagonie i na warsztatach kultury narodowej, gdyż w tym tkwi nasze „być” na każdem polu, a więc i w muzyce. Piśmiennictwo muzyczne niestety zapomniało o tej świętej prawdzie i od wieku poczytywało za swój obowiązek bezkrytyczne służenie innym bogom. Naszej sprawie muzycznej zawsze działa się wielka krzywda i tak doszliśmy nawet do tego, iż dziś rzeczywiście „nie wiemy, co posiadamy” i na każdym kroku siebie „odkrywamy”.

W przeświadczeniu iż obowiązkiem naszym jest zwalczyć tendencję „chwalenia wszystkiego, co obce” oraz pragnąc otoczyć należytą opieką cały dorobek i wysiłki bieżące we wszystkich dziedzinach życia muzycznego w Polsce w kwietniu 1925 r. założono „Wiadomości Muzyczne”, do pracy w których stanęli muzykolodzy i działacze tej miary co Julja Baranowska-Borowa, Aleksander Borawski, Władysław Borucki (Brańszczyk), Prof. Dr Adolf Chybiński (Lwów), Stefan Cybulski, Henryk Cylkow, Beata Doleżalówna (Kraków), Zbigniew Domaniewski, Dr Helena Dorabialska, Jak Głowacki, Antoni Grudziński, Ferdynand Hoesick, Prof. Dr Zdzisław Jachimiecki (Kraków), Tadeusz Joteyko, Stanisław Kazuro, Tadeusz Kończyc, Jan Koral, Władysław Krogulski, Monsignor Antoni Kwiatkowski M. T., Franciszek Łukasiewicz (Poznań), Tadeusz Majerski (Lwów), Stanisław hr. Małachowski-Łempicki, Dr Antoni Miller (Wilno), Dr Wacław Piotrowski (Poznań), Zygmunt Pomian-Kaczyński, Ludomir Michał Rogowski, Ludomir Różycki, Piotr Rytel, Bodusław Sidorowicz, Dr Alicja Simonówna (Waszyngton), Stefan Lidzki-Śledziński (Wilno), Feliks Starczewski, śp. Mieczysław Surzyński, Apolinary Szeluta, Felicjan Szopski, Ludwik Wawrzynowicz (Częstochowa), Aleksander Wielhorski, Adam Wieniawski, Kazimierz Zatorowski i Jan Cichocki, zasilający dział organizacyjno-zawodowy, jak również autorowie artykułów podpisanych inicjałami J.M., K.Z., L.M., R.A., S.S., W.R., Z.L. (Poznań) oraz ilustrator pisma Eli Kochański. Niech będzie wolno mi na tem miejscu złożyć im gorące podziękowanie za wybitnie ofiarną współpracę. Zamieszczone przez nich rzeczy stanowią wkład w polską wiedzę muzyczną, a typu takich prac „Tablica porównawcza rozwoju nut (neum) kościelnych od wieku VIII do XX” lub „Nekropol Muzyczny” nie zna nawet europejska historjografja muzyczna. Przeto każdy muzyk i miłośnik, któremu dobro sprawy muzycznej rzeczywiście na sercu leży powinien najusilniej propagować czytelnictwo przez co spełni obowiązek względem społeczeństwa i samego siebie.

I ten odczyt trąci trochę audycją sponsorowaną… Poza tym osoby mające odbiorniki dostrojone do fali 380 metrów usłyszały kwartet prof. Bronisława Lewensteina, piąty odcinek „Wiernej rzeki” oraz tradycyjne komunikaty i sygnał czasu.

Na zakończenie jeszcze rzut okiem do „Naszego Przeglądu”:

Akademicki Radjoklub Stowarzyszenia Wzajemnej Pomocy Studentów Żydów Politechniki Warszawskiej zwraca się do wszystkich pp. przemysłowców, inżynierów, radjotechników i amatorów z uprzejmą prośbą o ofiarowanie Radjo-Klubowi części aparatów, przyrządów elektrycznych, pomiarowych, części zamiennych celem zainstalowani własnego laboratorium doświadczalnego. Nadsyłać prosimy pod adresem Akademicki Radjoklub Stow. Wzaj. Pom. St. Żyd. Polit. Warszawskiej lokal Żyd. Strzechy Akademickiej, Nowy Świat 21.

Gazeta nie informowała jaki był odzew.

Ilustracja tytułowa: Fragment pierwszej strony „Wiadomości Muzycznych” ze stycznia 1926 roku

Źródło ilustracji tytułowej: „Wiadomości Muzyczne” 1(10)/1926