Środa, 3 lutego 1926 roku, była trzecim dniem Tygodnia Obrony Kresów Zachodnich. Tego wieczoru przed mikrofonem stacji 17 ZFWL pojawił się ksiądz kanonik Józef Prądzyński, członek Rady Naczelnej Związku Obrony Kresów Zachodnich oraz prezes Zarządu na miasto Poznań. Ten odczyt – przedrukowany później zarówno przez „Dziennik Poznański”, jak i „Kurjer Poznański” – nadany został na fali 312 metrów.

Psychologiczną tajemnicą stosunku Niemców do Słowian jest głęboka pogarda. Niemiec uważa siebie za przedstawiciela rasy, której przeznaczeniem jest panować, a Słowianina za urodzonego niewolnika. Potęguje się to uczucie w stosunku do Polaków przez nienawiść za to, że na zwycięskiej drodze świata germańskiego ku wschodnim rubieżom postawili się jako wał ochronny, ożywiając tem odporność całej Słowiańszczyzny.

Słowianin potrafi być bohaterem w biernem znaczeniu, w cierpieniu, w obronie, trudno mu jednak zdobyć się na wysiłek czynny walki zaczepnej, jest przytem nad miarę rozmiłowany w pieśni pokojowej. Poczytuje mu się te właściwości i przymioty za niedołęstwo i niezdolność do samodzielnego bytu, co podnosi jeszcze pogardę w stosunku do niego. Tajemnicę tę rozumie prawie wyłącznie Polska zachodnia, pomawiana o germanożerstwo i szowinizm; przecież już dzisiaj bardzo jawnie i szczerze nawołuje się do wytworzenia nowej ideologji w stosunku do świata niemieckiego, który nami gardzi i nie może zrozumieć, że możemy i chcemy być narodem wolnym i że nam się śni stanowisko mocarstwowe państwa. Przebrzmiały już piękne słowa Schillerów i Goethych, a został tylko żelazem i krwią napisany testament Bismarcka. W tej atmosferze ma Związek Obrony Kresów Zachodnich wiele do zdziałania.

Obca mu jest, i niech obcą zawsze pozostanie, nienawiść; unika – i niech nadal tak będzie – pogardy, bo ona jest złą sama w sobie, a przytem osłabia właściwą ocenę tych, z którymi sąsiadować jest naszem przeznaczeniem dziejowem. Nie marzy też ZOKZ żadnych snów imperialistycznych. On pragnie rozbudzić poczucie i świadomość własnej wartości, chce podnieść samowiedzę, chce wszystkich Polaków bez różnicy klasowej i politycznej złączyć na jednej wspólnej platformie, chce jednem słowem duszę polską nastroić na właściwy ton. My Polacy zrozumieć i umiłować musimy takie podstawowe zasady naszego bytu.

Oparciem naszego rozwoju jest i będzie ideologja katolicka, dla braci rozdzielonych od nas religijnie mieć zawsze będziemy uczucia zrozumienia i miłości. Byt nasz polityczny zależy od zgodnego porozumienia się w zasadniczych zagadnieniach państwowych wszystkich Polaków. Byt Polski nierozerwalnie związany jest z Pomorzem, Wielkopolską, Śląskiem, a jego istotną podstawą jest własne morze. Polska musi przez pracę, oszczędność i obniżenie stopy życia wielu swoich obywateli zdobyć samostarczalność gospodarczą. Oto ideał prawdziwie wszechpolski, który zawitać i stale zamieszkać musi w duszy i sercu, woli i rozumie każdego Polaka – co więcej, nawet każdego Słowianina, bo tylko zwarta i potężna Polska stanie się ostoją dla licznej braci słowiańskiej.

Czas wielki, by poszło w świat hasło: nadchodzi okres dziejowy Słowiańszczyzny, zepchnięta w pomroki cieniów idzie brać swoje miejsce na słońcu. Oto ideały, którym służy Związek Obrony Kresów Zachodnich. Szczęść więc mu Boże.

Dodajmy, że ksiądz Prądzyński został zamordowany przez Niemców w obozie koncentracyjnym w Dachau 27 czerwca 1942 roku. Nadany przez ZFWL odczyt podobnie jak dzień wcześniej odebrał p. Hryniewicz z Dębca.

Dnia 3 lutego odbiór był taksamo dobry, tylko trochę słaby, a na tej fali były trzaski, których nie było słychać ani niżej ani wyżej 312 metrów.

Problemy te będą potem powodem jeszcze jednej zmiany długości fali… Na zakończenie zajrzyjmy do Warszawy. W stacji PTR oprócz jedenastego odcinka „Wiernej rzeki” Stefana Żeromskiego nadano „Pierwszy wieczór solistów”. Wzięli w nim udział Ada Horska (śpiew, mezzosopran), Wanda Jeziorańska (skrzypce), Miał Ardatti (śpiew, baryton), Ludwika Balczewska-Moczulska (śpiew, sopran), a nie dotarli Jerzy Żurawlew i Michał Ruk. Lul pisał tak:

Z artystów, którzy zaprezentowali się publiczności radjofonicznej dnia 3-go lutego wysunęła się na plan pierwszy pani Ludwika Balczewska-Moczulska, posiadająca dobrze opanowany sopran o walorach radjofonicznych. Sposób interpretowania odśpiewanych rzeczy dowodzi należytego ujęcia charakteru utworu oraz potrzebnej muzykalności. Pani Ada Horska dowiodła, iż posiada mezzo-sopran o zabarwieniu dramatycznem. Emisję należałoby jednak jeszcze wydoskonalić, nadając jej większą lekkość, przez co wykonanie zyskałoby dużo na swobodzie, ułatwiłoby należyte frazowanie oraz ubarwiłoby subtelność interpretacji.

Pani Wanda Jeziorańska (skrzypce) poprawnie odegrała szereg utworów, z których ładnie wypadła Canzonetta Czajkowskiego. Baryton Michał Ardatti zaprezentował się jako doświadczony artysta. Soczysty głos i ekspresja wykonania dobrze oddawał mikrofon. Pożądaną by jednak była większa wyrazistość dykcji i równiejsza dynamika głosu.

Ilustracja tytułowa: Fragment artykułu o wykładach radiowych, ks. Józef Prądzyński

Źródło ilustracji tytułowej: „Dziennik Poznański”, 6.02.1926; Narodowe Archiwum Cyfrowe