W czwartek, 25 lutego 1926 roku, do czytelników „Echa Warszawskiego” dotarła kolejna wiadomość uchylająca rąbki tajemnicy przed startem programu Polskiego Radia. Tym razem dotyczyła radiowego uniwersytetu, który na oko miał być tym, czym powszechne wykłady radiowe w stacji PTR… ale zrobionym na nowo.

Produkcje pierwszej większej polskiej radjostacji, której uruchomienie zapowiedziano na marzec, odbierane będą w promieniu 30 klm. zapomocą detektorów kryształkowych i w promieniu 600 klm. zapomocą aparatów dwulampowych. Na tak olbrzymiej przestrzeni słyszalne będzie słowo wypowiedziane w Warszawie. Wobec tej możliwości w łonie „Polskiego Radjo”, którego własnością jest nowa stacja, powstał projekt założenia popularnego radjouniwesytetu w Warszawie. Istnieje on we wszystkich krajach Europy i wszędzie cieszy się olbrzymiem powodzeniem. Wykłady prowadzone przez pierwszorzędne siły naukowo-pedagogiczne rozpoczną się zapewne w końcu kwietnia wzgl. w początkach maja rb.

Można zatem powiedzieć, że było to już jawne odcięcie się od dorobku tworzonej przez Stanisława Odyńca i Alojzego Kaszyna stacji… Ale przypomnijmy jednocześnie, że w opracowywaniu koncepcji powszechnych wykładów radiowych nie uczestniczył nikt z Polskiego Radia.

W momencie gdy czytelnicy „Echa Warszawskiego” czytali te słowa, w Sejmie toczyła się dyskusja o odstąpieniu Państwa od ustaleń w sprawie wniesienia do radiowej spółki udziałów w postaci Państwowej Wytwórni Aparatów Telegraficznych i Telefonicznych.

Sejmowa Komisja Komunikacyjna rozstrzygnęła dnia 25-go bm. ostatecznie poruszoną w wniosku pos. Pławskiego (PPS) sprawę odstąpienia wytwórni aparatów telefonicznych i telegraficznych Towarzystwu Polskie Radjo. W wyniku rozprawy uchwalono następujący wniosek posłów Brzostowskiego i Gerlicza (Zw. L. N.): Komisja uznaje sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, nie widzi powodu do zerwania umowy i przechodzi nad wnioskiem PPS do porządku dziennego.

Równocześnie przyjęto wniosek pos. Sommersteina (Koło Żyd.) wzywający Rząd, aby wszelkimi rozporządzanemi środkami dążył do ulepszenia tych części umowy, które mogą podnieść wytwórczość i polepszyć byt robotników. Sprawozdawcą tych wniosków na pełnym Sejmie wybrano pos. Gerlicza.

Tyle „Warszawianka” z 26 lutego 1926 roku. Jak się później okazało, nie rozwiązywało to ostatecznie sprawy, którą dodatkowo skomplikował zamach majowy… Mimo, że nasz cykl kończyć będziemy w kwietniu, wybiegając nieco w przyszłość doprowadzimy tę sprawę do końca.

Na zakończenie zajrzyjmy jeszcze do studia przy Narbutta, gdzie w bajeczkach dla dzieci obok Wandy Tatarkiewiczówny i Benedykta Hertza wystąpiła dziewięcioletnia Nina Wilińska, w ówczesnej prasie przedstawiana jako Wileńska. Lul w „Radjofonie Polskim” nie rozpisał się za bardzo na temat tej części programu – napisał tylko, że było świetnie – sięgnijmy więc po opis występu tej trójki, który odbył się kilka dni wcześniej – w niedzielę, 14 lutego – w Filharmonii w Łodzi. Tak relacjonował go redaktor „Łódzkiego Echa Wieczornego”:

Na świetny zarówno pod względem estetycznym jak i pedagogicznym program złożyły się […] doskonałe, umiejętnie zainscenizowane i jeszcze lepiej odtworzone jednoaktówki, z których zwłaszcza „Pan kotek był chory” cieszył się wśród nieletniej publiczności nadzwyczajnym powodzeniem. Śliczna dziewięcioletnia „gwiazdka” Nina Wileńska odniosła prawdziwe triumfy powodzenia i uznania u rówieśników i rówieśniczek swych. Świadczyły o tem wymownie rozlegające się na widowni co chwila kaskady arcyszczerego srebrzystego śmiechu dziecięcego. Bo też istotnie – niepospolita jest ta mała aktoreczka i wszechstronność jej w charakteryzacji, również mimika i ruchy świadczą o niecodziennych zdolnościach. Najmłodsza chyba w Polsce aktorka ta, jako „pan kotek”, zarówno jak i kózka […] przejmuje się każdorazowo rolą swą z zacięciem i niebylejakim kunsztem i jest w swoim rodzaju doskonała.

Nina Wilińska była córką dyrygenta Aleksandra Wilińskiego. Urodziła się w Petersburgu w roku 1916. Już w latach dwudziestych występowała w filmach, a także spektaklach, rewiach i operetkach w różnych miastach Polski. Jak odnotowuje FilmPolski.pl, w czasie okupacji występowała w teatrach jawnych. Po wojnie grała w pojedynczych przedstawieniach Teatru Muzycznego i Teatru Ateneum. Zmarła 13 sierpnia 1987 roku.

Pozostałą część wieczoru wypełnił koncert solistów – śpiewaczki Aliny Carelli, pianistki Anny Fleck-Maciańskiej, harfistki Leny Olszańskiej oraz wiolonczelisty Tadeusza Gocłowskiego. Oddajmy głos Lulowi.

Na wieczorze solistów o artystycznie dobranym programie usłyszeliśmy poraz pierwszy p. Alinę Carelli. Niestety głos p. Carelli nie wykazał nietylko walorów radjofonicznych, lecz dużo pozostawia do życzenia jako materjał mało szkolony, to też i interpretacja pieśni odśpiewanych przez p. Carelli odbijała od poziomu, na którym stały numery wykonane przez p. Gocłowskiego. Bardzo dobrze brzmiała harfa – szkoda, że słyszeliśmy ją tylko jako akompanjament, nie zaś solo. P. Anna Flek-Maciańska wykazała zalety dobrej pjanistki. Większe opanowanie specyficznych warunków sali nadawczej w przyszłości wpłynie bezwarunkowo korzystnie na charakter jej wykonania. Akompanjament spoczywał w rękach p. Michała Ferszko.

Ilustracja tytułowa: Nina Wilińska

Źródło ilustracji tytułowej: Narodowe Archiwum Cyfrowe