Wydaje się, że rok 1926 przyniósł mniej radiowych „primaaprilisów” niż 1925. Przy okazji powrócił tu problem datowania ówczesnej prasy… Już 31 marca w „Gazecie Kaliskiej”, a… dwa dni później w łódzkiej „Ilustrowanej Republice” można było znaleźć wzmianki o pewnym epokowym wynalazku…

Z Ameryki nadeszły tutaj wiadomości o sensacyjnym wynalazku jugosłowiańskiego inżyniera Lubomira Skalowa, któremu udało się skonstruować aparat odbiorczy wykluczający podczas odbioru jakiejkolwiek fali wszystkie stacje wysyłające na tej samej, względnie bardzo bliskiej fali. Jak wiadomo, przeszkadzały sobie dotychczas wzajemnie fale posiadające tę samą lub podobną długość. Jeśli przeto wiadomości podane przez pisma amerykańskie odpowiadają rzeczywistości, będzie wynalazek Skalowa posiadał pierwszorzędne znaczenie.

Cóż, i dziś niektórzy wiele by dali za taki wynalazek… Do wiadomości primaaprilisowych można też chyba zaliczyć doniesienie „Gazety Kartuskiej” z… 8 kwietnia:

Dnia 31-go marca o godzinie 2 po południu nastąpiło uroczyste otwarcie pierwszej polskiej radjostacji nadawczej w Warszawie. Jako pierwszy przemówił przez polskie radjo prezydent Rzeczypospolitej Wojciechowski, którego głos słyszała Polska i zagranica.

Co ciekawe, nie trafiliśmy na ślady wskazujące, że Stanisław Wojciechowski – jako prezydent – kiedykolwiek pojawił się przed mikrofonem Polskiego Radia. Nieco ponad miesiąc po publikacji tej notatki ustąpił on ze stanowiska w konsekwencji zamachu majowego. Gdy historia działa się na oczach ówczesnych radiowców… zdecydowali się zawiesić nadawanie większości audycji.

Przez tydzień przeszło, to znaczy od dnia 15-go do 23-go maja, odbywały się tylko koncerty wieczorne, gdyż ze względu na powagę przeżywanych dni i doniosłość wypadków uznane zostało za wskazane zawieszenie na jakiś czas koncertów popołudniowych, poświęconych muzyce lekkiej i rozrywkowej, oraz skreślenia odczytów, treść których wobec doniosłości odgrywających się naokoło nas wydarzeń – nikogo nie mogłaby zaciekawić.

Podsumowywał potem M.A.K. na łamach „Radjofonu Polskiego”. Co warte odnotowania, w przestrzeni publicznej pojawiło się oskarżenie, że Polskie Radio w trakcie tych wydarzeń sprzyjało stronie rządowej. Członkowie Radjosekcji Wojskowego Klubu Sportowego „Legja” w liście do „Polski Zbrojnej” napisali:

Wielce Szanowny Panie Redaktorze! Nie możemy nie zwrócić się do Szanownego Pana w sprawie działalności radjostacji warszawskiej w czasie ostatnich dni. Fakt podania ostatniego witosowego komunikatu jest już dzisiaj wszystkim znany. Po odczytaniu „orędzia” tego przez radjo orkiestra wykonała hymn, poczem żarliwie go sama oklaskała i powtórzyła. […] A już nadawania znamienne na fali 980 metrów – to zwyczajne działanie na szkodę państwa, wobec tego, że radjostację warszawską, o mocy 6 kilowatów słyszy z łatwością Europa

List ten spotkał się z odpowiedzią Polskiego Radia:

W niektórych pismach warszawskich, a ostatnio w „Polsce Zbrojnej” pojawiła się wiadomość o rzekomem nadawaniu w dniu 13 i 14 b.m. komunikatów rządu p. Witosa przez stacje „Polskie Radjo” na fali 980 metrów. „Polskie Radjo” zaznacza, że stacja jego może nadawać tylko na fali od 300 do 600 metrów, nadawanie zaś na fali 980 metrów jest ze względu na konstrukcję techniczną stacji absolutnie niemożliwe. Komunikaty przypisywane stacji „Polskie Radjo” nadawane były przez jedną ze stacji wojskowych, które były w posiadaniu wojsk p. Witosa

Powróćmy jednak do 1 kwietnia. Tego dnia Polskie Radio nadało pierwszą regularną audycję próbną. Tak pisał o niej Lul w „Radjofonie Polskim”:

Na audycję powyższą złożył się komunikat rolniczy (od g. 19.00 do 19.12) odczytany z dobrą i wyrazistą wymową przez p. Szczepana Mędrzeckiego – oraz bezpośrednio po tem następujący odczyt p.t. „Hodowla drobiu stanowi pewne źródło dochodu” wygłoszony przez p. Maurycego Trybulskiego (od g. 19.13 do 19.31). Po godzinnej przerwie zaczął się o godz. 20.30 koncert religijny. Bogato wyposażony i umiejętnie dobrany program złożył się na ładną i urozmaiconą całość. Jako wykonawcy programu wystąpili: zespół instrumentalny Polskiego Radjo pod dyr. prof. Józefa Ozimińskiego, następni chór „Lutnia” pod dyr. p. Piotra Maszyńskiego, w dalszym ciągu kwartet smyczkowy Ozimińskiego i trio fortepianowe. Jako soliści wystąpili: p. Stefanja Millerowa (śpiew), p. Czekotowski (śpiew), p. Karnaszewski (organy) oraz p. Budkiewicz (wiolonczela) i p. Józef Ozimiński (skrzypce). Jak na koncert „próbny” należy uznać, iż wypadł on ze wszechmiar udatnie. Wykonanie – zarówno numerów solowych, jak i zespołowych cechowały precyzja i artyzm świadczący o sumiennem przygotowaniu się do koncertu. Na wyróżnienie zasługują przedewszystkiem dwie pieśni religijne Moniuszki, szlachetne w brzmieniu, o melodji naprawdę przemawiającej do serca słuchacza. Pieśni te doskonale odśpiewane przez „Lutnię” (solista p. Czekotowski) zasługują na wcielenie do stałego repertuaru koncertów religijnych.

Kwartet smyczkowy Ozimińskiego okazał się zespołem dobrze zgranym, to samo można powiedzieć o trio fortepjanowym (pp. Ozimiński, Budkiewicz, Sztompka). Z numerów solowych doskonale wypadło „Agnus Dei” Bizeta odśpiewane przez p. Millerową z towarzyszeniem skrzypiec, fisharmonji i fortepjanu. Dobrze brzmiała fisharmonja (imitująca organy) pod ręką p. Antoniego Karnaszewskiego. Pan Budkiewicz jako wiolonczelista wykazał muzykalność, pewny smyczek oraz subtelność tonowania. Z maestrją odegrał p. Ozimiński fragment z „Potopu” Saint-Saensa.

Co się tyczy „radjofoniczności” wykonania, dałyby się wytknąć drobne niedociągnięcia. Mamy na myśli rozmieszczenie instrumentów w zespole instrumentalnym, rozkład głosów w chórze oraz niektóre rejestry poszczególnych instrumentów, mniej czysto oddawane przez radjofon. Niewątpliwie kierownictwo świadome tych drobnych usterek potrafi w przyszłości doprowadzić brzmienie do pożądanej perfekcji – od tego wszak są koncerty „próbne” .

Na zakończenie z uznaniem podkreślić należy bogate wyposażenie programu w utwory polskie: połowę bowiem programu zajmowały utwory kompozytorów polskich. W pauzie między trzecim a czwartym numerem programu wygłosił dyr. Zygmunt Chamiec treściwe przemówienie o znaczeniu książki w życiu kulturalnem, wzywając na zakończenie radjosłuchaczy do pielęgnowania kultu dobrej książki, jako wiernej przyjaciółki człowieka.

Ilustracja tytułowa: Kwartet smyczkowy prof. Józefa Ozimińskiego

Źródło ilustracji tytułowej: „Radjofon Polski” 17/1926